الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
101
تفسير مجمع البيان (فارسى)
ميفرمايد فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى يعنى تصدّق نداد و نماز نگذارد و چنانچه حطيئهء شاعر گفته است : و ان كانت النعماء فيهم جزوا بها * و ان الغموا لا كدّروها و لا كدوا و اگر نعمتهايى در ميان ايشان باشد آن را انعام كنند و اگر هم انعام كنند نه منّت گذارند و نه كم دهند ، شاهد اين بيت تكرار لفظ لاء است در لا كدروها و لا كدوا . و گاهى بدون تكرار آمده در مثل قول شاعر : ان تغفر اللهّم تغفر جما * و اىّ عبد لك لا اليما بار خدايا اگر ميآمرزى تمام گناهان را بيامرز و كدام بندهاى از بندگان تو است كه گناه نكرده باشد ، شاهد اين بيت تكرار نشدن لام است . 2 - اينكه بر طريق و صورت دعاء بر او باشد به اينكه گردنهاى را نپيمايد چنانچه گفته مىشود : لا غفر اللَّه له و لا سلم ، خدا او را نيامرزد و نجات ندهد و سلامتى ندهد ، و معنايش اينست از گردنهء دوزخ نجات نيابد و از آن نگذرد . 3 - ابن زيد و ابى مسلم و جبائى گويند : يعنى پس آيا از عقبه و گردنه نميگذرد ميگويند و بر اين معنى دلالت مىكند قول خداى تعالى : ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ ( سپس بودند از كسانى كه ايمان آوردند و تواصى بصبر و تواصى بمرحمت و نيكى نمودند . ) و اگر نفى را اراده كرده بود كلام متصل نشده بود . سيّد مرتضى ( علم الهدى ) قدّس اللَّه روحه فرمايد اين وجه جدّا ضعيف است براى اينكه كلام حق تعالى از لفظ استفهام خاليست و حرف